Autisme en onderwijs
Ieder kind met autisme is uniek. De intelligentie en sociale vaardigheden verschillen flink, en dat brengt met zich mee dat de onderwijsbeperkingen ook verschillend zijn. De ene leerling met een autisme spectrum stoornis zal daarom beter functioneren in het reguliere onderwijs, het andere is geschikter voor het speciaal onderwijs. Die keuze is ook afhankelijk van de inspanningen die de school en de ouders bereid zijn te leveren, en van de samenwerking tussen school, ouders, begeleiders en hulpverlening.
Aanpassing van onderwijs
De aanpassing van het onderwijs voor een leerling met autisme vindt allereerst plaats op het gebied van het leerplan. Ook de communicatie verdient extra aandacht, en tot slot zijn er extra hulpmiddelen nodig. Een autist denkt erg concreet en kan uit zichzelf weinig samenhang ontdekken; ook heeft hij veel meer moeite met prikkels van buitenaf, die veel steviger binnenkomen dan bij een kind zonder autisme. Al deze aspecten zijn van belang wanneer het gaat om onderwijs en autisme.
De leeromgeving moet dan ook vooral veilig en voorspelbaar zijn, en er moet zoveel mogelijk structuur geboden worden in de tijd, ruimte en activiteiten van een autistische leerling (ook wat betreft het plannen van het huiswerk). Visuele ondersteuning van de stof biedt juist een autist extra houvast. Daarnaast moet zowel de leerling als de docent weten welke situaties spanning of stress veroorzaken, hoe deze zijn te voorkomen en hoe hiermee omgegaan moet worden als het toch gebeurt. Dit voorkomt probleemgedrag bij het autistische kind.
Speciale gymlessen
Omdat kinderen met een autisme spectrum stoornis ook qua motoriek een achterstand hebben, zijn speciale gymlessen een aanrader. Hierin leert een autist bijvoorbeeld zijn evenwicht trainen, met een bal omgaan, schommelen en springen. Er zijn speciale programma’s opgesteld voor gymlessen met autisten in de zaal. Ook de overgang van het primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs verdient extra aandacht. Zo’n overgang gaat gepaard met allerlei veranderingen waar een autist grote moeite mee kan hebben.
De rol van de school bij het opvangen van een autist
Hoe een jongere met een autisme spectrumstoornis zijn weg vindt in de ingewikkelde wereld van het onderwijs is niet alleen afhankelijk van de opgedane kennis, capaciteiten en praktische beroepsvaardigheden; vooral de getrainde sociale vaardigheden, emotionele en fysieke kwetsbaarheid, zelfstandigheid, het kunnen oplossen van problemen en hulp kunnen vragen en accepteren is belangrijk.
Een school die een autistische leerling huisvest, moet hier dus op voorbereid zijn. Het onderwijs, ouders en zorginstellingen moeten er zo samen voor zorgen dat het kind met autisme leert accepteren dat hij mag zijn wie hij is.
Geschreven door Wilfred Hermans
